نسخه قابل چاپ ارسال به دوستان ذخیره
کد خبر: 67
زمان انتشار: 11 دی 1396 13:13:00

صفر تا صد دزدیدن اتومبیل در ایران، سرقت در 60 ثانیه

طبق اسناد موجود در اداره پلیس آگاهی، اولین سرقت اتومبیل در تهران نیز در سال 1312 ثبت شده که مربوط به دوران رضا شاه است. از طرفی نخستین دایره پیگیری سرقت در نظمیه قدیم هم در دوران ناصرالدین شاه راه‏اندازی شده که به نام «مسروقات» در اداره تشکیلات (نام قدیم اداره آگاهی) فعالیت خود را آغاز کرده است. این یعنی سه تا شاه آمدند و رفتند تا اولین سرقت خودرو در تاریخ ایران ثبت شود.
نویسنده: آرش راهبر
صفر تا صد دزدیدن اتومبیل در ایران، سرقت در 60 ثانیه

 رابطه بین سرقت و اتومبیل، رابطه عجیبی است، گاهی خیلی دور و گاهی در همین نزدیکی. بر اساس اسناد تاریخی، اولین اتومبیل را مظفرالدین شاه در سال 1283 وارد مملکت کرد که البته در مورد مدل آن اقوال مختلفی وجود دارد. در بعضی اسناد نوشته شده که این «اولین ماشین» یک فورد کروک بوده و بعضی هم معتقدند که جناب شاه مظفر اول بار دو دستگاه رنو را شخصا در یکی از سفرهایش به اروپا خریداری کرده (که البته یکی از آنها ظاهرا پیشکشی کمپانی فرانسوی بوده) و به ایران آورده. 

طبق اسناد موجود در اداره پلیس آگاهی، اولین سرقت اتومبیل در تهران نیز در سال 1312 ثبت شده که مربوط به دوران رضا شاه است. از طرفی نخستین دایره پیگیری سرقت در نظمیه قدیم هم در دوران ناصرالدین شاه راه‏اندازی شده که به نام «مسروقات» در اداره تشکیلات (نام قدیم اداره آگاهی) فعالیت خود را آغاز کرده است. این یعنی سه تا شاه آمدند و رفتند تا اولین سرقت خودرو در تاریخ ایران ثبت شود.
 
با یک حساب سرانگشتی پی می‏بریم که طراران دوران مدرنیته در کمتر از 20 سال موفق شدند به مرتبه‏ای برسند که قفل در یک اتول را باز کنند و صاحب بخت‏برگشته آن را گیج و مبهوت با گرفتاری «اولین سرقت اتومبیل ایران» تنها بگذارند. البته نه از اولین دزد اتومبیل در ایران نامی هست و نه از کسی که در این گیر و دار اولین مالباخته در زمینه خودرو نامیده شد. با توجه به این که در اولین سال‏های تردد اتومبیل در تهران، این وسیله متعلق به اشراف و متمولین بوده طبعا می‏توان حدس زد که اولین دزد به ماشین فلان‏السلطنه یا بهمان ‏الدوله زده است. از سرنوشت نخستین خودرو مسروقه نتوانستیم اطلاع دقیقی به دست بیاوریم و ایضا از انگیزه سرقت. کمی بعد خواهید فهمید که هدف و انگیزه چقدر در سرقت خودرو مهم است...
 
اما این مقدمه مطول و مفصل لازم بود تا به روزگار امروز برسیم. روزگاری که پا به پای پیشرفت فناوری و ایمنی در صنعت خودروسازی، سارقان نه چندان محترم نیز مسلح به ابزار مدرن برای دستبرد به ماشین‏ها و محتویات آن شده‏اند و گاهی نیز با دست خالی و تنها با تکیه بر هوش سیاه خود و یا فرزی و چابکی جسمی، در چند ثانیه خودرو شهروندان را می ربایند، گویی که اصلا چنین خودرویی وجود نداشته است. 
قصه سرقت خودرو برای ما از اداره پلیس آگاهی آغاز می شود؛ کنج یک اتاق کوچک و به دور از هیاهوی راهروها و کنار یک افسر زبده و مشتاق که برای انتقال تجربیاتش به شهروندان از همه لحظات بهره می‏برد.
 
***
 
شاید انتظار داشته باشید که سارق اتومبیل یک موجود افسانه‏ای باشد با یک چشم و سه تا شاخ و احیانا دستی فلزی که پنجه اش با یک فشار گازانبری می‏تواند  ستون آهنی را بشکند و با آتشی که از نگاهش بر می‏خیزد ماشین را روشن می‏کند و محل سرقت را ترک می ‏کند. یک ترمیناتور قدرتمند که روزها راست راست در شهر راه می‏رود و شب‏ها خوی خلافکارش بیرون می زند و هر ماشینی را که اراده می‏کند به سرقت می‏برد. جناب سرهنگ اما می‏گوید که دزدان اتومبیل مثل خود ما هستند، یک آدم عادی و معمولی. از نظر تیپ‏شناسی البته سارقان خودرو عموما افراد جوان هستند، از 20 ساله تا حداکثر 50 ساله. به ندرت افراد سالخورده دست به چنین جرمی می‏زنند. مثل قهرمانان ورزشی اینجا سرعت عمل، چابکی و توانایی گریز از مهلکه برای اقدام به سرقت لازم است. به هر حال ورزش در هر شرایطی برای آدم مفید است!
جناب سرهنگ البته مهم‏ترین انگیزه‏ برای سرقت خودرو را کسب منفعت مالی با کمترین دردسر می‏داند و می‏گوید:«آمارها نشان می‏دهد که حدود 18 میلیون دستگاه خودرو در ایران تردد می‏کنند که یعنی به ازای هر خانواده بیش از یک خودرو وجود دارد. طبیعتا سارقان نیز از این موضوع غافل نیستند و با اغراض مختلف دست به سرقت می‏زنند. کسب منفعت مالی انگیزه اصلی سرقت خودرو است و البته باید چرخه‏ای طی شود که سارقان بتوانند به پول برسند.»  
 
در شکل‏های مختلف
 
سرقت خودرو معمولا چند شکل دارد که سهم بیشتر آن مربوط به باز کردن قطعات یا به قول معروف لخت کردن ماشین و فروش لوازم آن تا سر حد امکان است. در بعضی از مدل‏ها حتی جنازه خودرو هم دیگر پیدا نمی شود. برخی هم اقدام به دزدیدن لوازم بدنه و جانبی خودرو می‏کنند و این لوازم را به قیمت بسیار پایین‏تر می‏فروشند.
 شکل دیگر سرقت نیز به منظور استفاده از خودرو مسروقه برای ارتکاب به جرایم دیگر است. در این شکل از سرقت، خودرو برای مصارفی چون جابجایی مواد مخدر، قاچاق سوخت، کالا یا افراد در نزدیکی مرزها، سرقت بانک‏ها یا طلافروشی‏ها و یا جرایمی مشابه مورد استفاده قرار می‏گیرد و عموما خودرو مسروقه بعد از مدتی رها می شود.
 سارقان گاهی اوقات خودرو سرقتی را به کشورهای همسایه مثل افغانستان، پاکستان و عراق می برند و آن را می‏فروشند. برای عده دیگری هم نیت شوم متفاوتی وجود دارد. بعضی از سارقان خودرو سرقتی را تغییر اصالت می‏دهند و بدنه آن را با مشخصات یک خودرو تصادفی هماهنگ می‏کنند و به این ترتیب با کمترین هزینه یک، خودرو منهدم شده را زنده می‏کنند. اصطلاح مشهور این شیوه نیز «دو تا یکی کردن» است.
 در آخر هم عده کمی از سارقان هستند که شکمشان سیرتر از بقیه است و خودرو را به منظور خوشگذرانی، تفریح و یا مسافرکشی می‏دزدند که البته این قبیل ماشین‏ها بعد از مدتی در معابر رها می‏شوند.
 جناب سرهنگ تاکید دارد که عموما سارقان اتومبیل از اقشار ضعیف جامعه هستند و جوان و در عین حال این کار با تشکیل باند و گروه انجام می شود. سارقانی که به تنهایی کار می‏کنند بسیار کم‏ تعدادند.
 
دزدی هم دانش می‏خواهد!
 
سرقت اتومبیل یک حرفه دانش بنیان است! تعجب نکنید، این یک حقیقت است که دزدان خودرو باید به برخی برخی زمینه‏های علمی آشنا باشند وگرنه باید بروند سراغ بالا رفتن از دیوار مردم. جناب سرهنگ با سند و مدرک اثبات می‏کند که دزدان خودرو باید متکی به تخصص، دانش و تجربه در زمینه برق خودرو باشند. جالب است که سارقان حرفه‏ای وقتی می خواهند سراغ سرقت یک اتومبیل جدید بروند عموما در مورد ان تحقیق می‏کنند. باید به علم تحقیق ایمان آورد! ظاهرا سارقانی در کشور ما هستند که به سیستم برق و الکترونیک خودروها تسلط کافی دارند و اگر بخواهند سراغ ماشین‏های جدید و مدرن امروزی بروند دستشان پر است. بوده اند دزدهایی که به طرز ماهرانه ای کامپیوتر خودروهای جدید و پیچیده به خصوص هیوندای و کیا را هک کرده‏اند و خیلی شیک نشسته‏ اند پشت فرمان و ماشین گرانقیمت و ایمن را برده‏اند.
 بنا براین اگر هر روز شاهد به سرقت رفتن پورشه یا مازراتی نیستیم به دلیل خویشتن‏داری سارقان نسبتا محترم است و اینکه سرقت اینجور خودروها دردسر زیادی دارد و آن قدر تابلو هستند که کسی نمی‏تواند آنها را در بازار سیاه آب کند! رسیدیم به حرفی که قبلا زدیم، یعنی انگیزه اصلی سرقت خودرو کسب منفعت مالی از آن است. 10 پراید و پژو کم دردسر به از یک پورشه پرماجرا...
 
موضوع مهم بازدارندگی
 
تا اینجای ماجرا متوجه شدیم که سارقان خودرو می توانند با یک پیچ‏گوشتی ساده یا با روش هک کردن کامپیوتر خودرو، از پراید و پژو 405 گرفته تا ماشین‏های میلیاردی را سرقت کنند. اما آنقدرها هم وحشت نکنید. جناب سرهنگ معتقد است که با کمی تحقیق و استفاده از ابزار و روش‏های بازدارنده می‏توان سارق خودرو را دست به سر کرد و آنها را از دزدیدن خودرو یا وسایلش منصرف ساخت.
 بخشی از بازدارندگی مربوط به دستگاه حاکمیت است که شامل کنترل سارقین، برخورد قضایی با آنها و آموزش مالباختگان برای کاهش آمار سرقت است. در عین حال روش‏های ساده‏ای هم هست که می‏تواند احتمال موفقیت سارقان را به حداقل برساند. نکته کلیدی این است که امروزه زمان طلایی سرقت خودرو کمتر از 10 دقیقه است. سارقان ابتدا شکارشان را ورانداز می‏کنند تا ببینند در عرض چند دقیقه می‏توان آن را به سرقت برد. بنابراین راه‏های ساده‏ای مثل استفاده از قفل فرمان، قفل پدال، سوئیچ مخفی، قفل رینگ، قفل زاپاس و... می تواند تا حدود زیادی بازدارنده باشد. 
 یکی دیگر از راه‏های تحریک سارقان، قرار دادن وسایل و اسناد شخصی در داخل خودرو پارک شده است. نگاه دزدان به دنبال کامپیوتر، گوشی موبایل، کیف شخصی حاوی اسناد و مدارک شخصی و بانکی در داخل خودرو و حتی صندوق عقب است و معمولا در کسری از ثانیه چنین خوان گسترده‏ای را به یغما می‏برند. در ضمن استفاده از لوازم جانبی گرانقیمت مثل سیستم صوتی پیشرفته یا رینگ و لاستیک گل‏درشت هم تا دلتان بخواهد آب از لب و لوچه دزدان سرازیر می کند.
 بهتر است خودرو معمولا در مناطق پررفت و آمد و زیر نور (در ساعات تاریکی) پارک شود. در بسیاری از موارد وقتی دزدان می‏بینند که ماشین به این لوازم مجهز است کارشان را نیمه‏تمام رها می‏کنند و می روند سراغ شکار آسان دیگر.
 
حکایت خودروهای وطنی

گفت‏و‏گو با جناب سرهنگ حسابی گرم می شود وقتی به موضوع ایمنی سرقت در خودروهای تولید داخل می‏رسیم. این افسر کارکشته و کارشناس همان اول در یک خط می‏گوید:«متاسفانه ایمنی خودروهای ساخت داخل در زمینه سرقت نامطلوب است و با وجود تذکرهایی که برای برخی از مدل‏های پرفروش به خودروسازان دادیم هنوز این خودروها مورد علاقه سارقان هستند. البته موردی هم داشتیم که باید به عنوان یک حرکت مثبت از آن یاد کرد.» 
 سهم عمده بازار خودرو در ایران شامل محصولات دو شرکت سایپا و ایران خودرو است و به زعم پلیس آگاهی حدود 98 درصد از سرقت‏ های انجام شده نیز در خانواده پراید، سمند و پژو رخ می‏دهد.  طبعا ضعف ایمنی در زمینه سرقت را می توان دلیل اصلی چنین رکوردی تلقی کرد اما این موضوع دلایل دیگری هم دارد که بعدتر به آن اشاره خواهیم کرد. جناب سرهنگ معتقد است که مهم‏ترین ضعف خودروهای ساخت داخل در حوزه سرقت، قفل این خودروهاست. دزدان خوب میدانند که قفل‏ در خودروهای ساخت داخل به دلیل تولید انبوه و ساده‏ساخت بودن آنها شباهت زیادی به هم دارند و تنوع دندانه و رمز آنها کم است. ظاهرا کلید تعداد قابل توجهی از خودروها به هم می خورند و تکراری هستند.   
   از طرفی همین ضعف در قفل کاپوت و درب صندوق عقب نیز شایع است و حتی با استفاده از سیم مفتول یا پیچ‏گوشتی هم امکان باز کردن آنها هست. در عین حال مغزی سوئیچ خودروهای وطنی هم به راحتی تخریب می‏شود و با اتصال چند سیم آبی و قرمز می‏شود ماشین را روشن کرد. بدبختانه حتی دزدها نیز این روزها رانندگی بلدند!
 در عین حال نباید از ضعف کلاف درهای ماشین‏های ساخت داخل هم غافل شد که برای دزدان لوازم داخل خودرو بسیار مطلوب است. به زعم پلیس آگاهی برخی از محصولات خانواده پژو هم به دلیل قرار گرفتن ECU یا همان کامپیوتر در قسمت موتور، طعمه سهل‏الوصولی برای سارقان است و با وجود توصیه‏های بسیار هنوز با ایمن‏سازی از سوی ایران خودرو مواجه نشده است. ظاهرا می‏توان با هزینه اندکی مغز این خودروها را به فضای دور از دسترسی در اتاق برد که جناب دزد را به کلی پشیمان از سرقت می‏کند. دسترسی به ECU حتی باعث می شود که خودرو نیز قابل سرقت باشد و برخی از سارقان مغز متفکر ماشین را با نمونه خامی که همراه خود دارند عوض می‏کنند و به این ترتیب کنترل ماشین را هم در دست می‏گیرند.
 
یک نمونه شایسته تقدیر
 
کارنامه خودروسازان وطنی در زمینه ارتقای ایمنی سرقت البته چند نمره خوب و قابل اعتنا هم دارد. جناب سرهنگ از نتیجه همکاری و تعامل شرکت سایپا با پلیس برای ضدسرقت کردن خودرو پراید می گوید:« شرکت سایپا از سال 1386 به این سو خودروهای پراید را مجهز به سیستم ایموبیلایزر کرد و با همین کار ساده آمار سرقت پراید را تا 98 درصد کاهش داد.»
 دقت کنید، تا 98 درصد! در واقع از سال 86 به این طرف سارقان حتما قبل از اقدام به سرقت، مدل پراید را جست‏و‏جو می‏کنند و اگر بالای 86 بود راهشان را می‏کشند و می‏روند پی کارشان.
 جناب سرهنگ با اطمینان می‏گوید که تنها حدود 2 درصد از سرقت خودروهای پراید مربوط به مدل‏های بالای سال 86 است و موقعیت مدل‏های جدید پژو 405 در این زمینه با پرایدهای عهد عتیق یکی است.
 
فرهنگ غلط خرید لوازم دست دوم 
 
یکی دیگر از دلایل مهم در سرقت خودروهای وطنی، رونق بازار دست دوم لوازم بدنه و موتوری آن در سراسر ایران است. در واقع فرهنگ نادرستی وجود دارد که برخی از دارندگان خودروهای ساخت داخل در صورت تصادف یا بروز ایرادهای موتوری، سراغ فروشندگان لوازم دست‏دوم می‏روند که اصالت این لوازم ناشناخته است. این مسئله به خصوص در استان‏هایی که تصادف رانندگی در آنها بیشتر است بروز آشکارتری دارد. حتی برخی از سوداگران لوازم دست‏دوم هستند که بر اساس سفارش مشتری در یک شهر، به سارقان سفارش سرقت نمونه مشابه خودرو در شهر دیگر را می‏دهند. مثلا ممکن است نیمه جلویی یک پژو 405 تصادفی، از طریق این شبکه عجیب و مرموز تامین شود و به همین منظور یک ماشین مشابه با همین رنگ از شهر دیگری سرقت شود و در کمترین زمان تکه سفارش داده شده به مقصد ارسال شود. 
در عین حال بازار فروش لوازم دست دوم برای قطعات دم‏دستی نیز همیشه مهیاست و مالکان خودروهای معیوب می‏توانند با قیمت کمتر از قطعه نو، لوازم مورد نیاز خود را از اوراقچی‏های غیررسمی تهیه کنند.
 
آمار سرقت در بازار ایران
 
انتشار آمار دقیق سرقت خودرو در ایران رایج نیست و اطلاعات آن در زمره اسناد محرمانه قرار می گیرد اما جناب سرهنگ با قاطعیت می‏گوید که آمار سرقت خودرو در ایران در قیاس با متوسط جهانی پایین‏تر است. البته برخی از کشورهای عربی همسایه آمار کمتری نسبت به ایران دارند که دلیل آن نیز گران بودن خودرو در ایران نسبت به این کشورهاست اما به طور کلی آمار سرقت خودرو در مملکت ما در چند سال اخیر همواره شیب کاهشی داشته است.
 جناب سرهنگ البته آمار مقایسه‏ای از سرقت خودرو در ایران می‏دهد. طبق شواهد در ایران حدود 90 درصد از سرقت خودرو مربوط به اتومبیل پراید است که از این تعداد حدود 98 درصد آن برای مدل‏های پایین‏تر از 86 است. از 10 درصد باقیمانده نیز حدود 8 درصد از سرقت‏ها مربوط به خودروهای تولیدی ایران خودرو است و 2 درصد از کل سرقت‏ها نیز مربوط به خودروهای خارجی است که البته سرقت آنها مزیت مناسبی برای کسب منفعت ندارد.
 اما یک نکته جالب دیگر هم در این آمار وجود دارد. جناب سرهنگ می‏گوید که با پیشرفت در حوزه پلیسی و ایمنی، حدود 95 درصد از خودروهای مسروقه در کمتر از 45 روز بالاخره پیدا می‏شوند. عجیب این که خودروهای پراید عموما در نقطه‏ای دیگر از کشور ولو به صورت اسکلت پیدا می‏شوند اما معمولا خودروهای پژو برای همیشه از نظرها محو می شود و تمام قطعات آن اوراق شده و فروخته می شود. در واقع اگر ماشین سرقتی تا یک ماه پیدا شود که تکلیف روشن است اما بعد از 40 روز اگر خبری از ماشین نشد باید آن را از میان رفته تلقی کرد که متاسفانه بیشتر مالباختگان پژو 405 در این گروه قرار می‏گیرند.
 
امیدواریم با خواندن این مطلب راه‏های جلوگیری از سرقت خودروتان را جست‏و‏جو کنید. یادتان باشد که سارقان خودرو مثل دشمن دانا هستند. دشمنی که همیشه در کمین است.       
 
تصاویر
OK
نام :
ایمیل :
دیدگاه :
آدرس ايميل شما:
آدرس ايميل گيرندگان:
هر یک از ایمیل ها را در یک سطر وارد نمایید، حداکثر ۲۰ آدرس