کپی‌برداری پرهزینه آمریکا از یک الگوی موفق ایرانی

به گزارش مجله ماشین، نیروی دریایی آمریکا به‌تازگی از انجام یک آزمایش جدید خبر داده است که طی آن، یک پهپاد انتحاری دوربرد با نام LUCAS از عرشه یک ناو رزمی ساحلی به پرواز درآمد. این اقدام در حالی به‌عنوان «دستاوردی نوآورانه» معرفی می‌شود که بررسی دقیق‌تر جزئیات نشان می‌دهد این سامانه در اصل، نسخه‌ای مهندسی معکوس‌شده از پهپاد شناخته‌شده شاهد-۱۳۶ است؛ پهپادی که سال‌هاست کارایی خود را در میدان‌های عملیاتی مختلف به اثبات رسانده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، این پهپاد با کمک پرتابگر راکتی از روی عرشه ناو به پرواز درآمده و برای مأموریت‌های تهاجمی یک‌طرفه طراحی شده است. مقامات آمریکایی مدعی هستند که استفاده از چنین پهپادهایی، دامنه عملیاتی نیروهایشان را افزایش می‌دهد، اما در عین حال از ارائه جزئیات کلیدی مانند برد واقعی، دقت اصابت، نحوه هدایت و نتایج عملی آزمایش خودداری کرده‌اند؛ موضوعی که تردیدهایی جدی درباره سطح آمادگی عملیاتی این سامانه ایجاد می‌کند.

وابستگی به الگوهای آماده و چالش «هزینه ـ کارایی»

نکته قابل توجه آن است که شرکت سازنده LUCAS به‌صراحت اعلام کرده طراحی این پهپاد بر پایه نمونه ایرانی انجام شده است. این موضوع نشان می‌دهد که علی‌رغم سرمایه‌گذاری‌های کلان نظامی، آمریکا همچنان برای دستیابی سریع به راه‌حل‌های کم‌هزینه، ناچار به الگوبرداری از فناوری‌هایی است که پیش‌تر توسط دیگران توسعه یافته‌اند.

در حالی که هزینه تقریبی هر فروند LUCAS حدود ۳۵ هزار دلار اعلام شده، کارشناسان معتقدند مزیت اصلی پهپادهای انتحاری موفق، نه صرفاً قیمت، بلکه سادگی، قابلیت تولید انبوه و انعطاف عملیاتی آن‌هاست؛ عواملی که دستیابی به آن‌ها صرفاً با کپی‌برداری ظاهری ممکن نیست.

ادعاهای بزرگ، ابهامات فراوان

فرماندهان نظامی آمریکا این آزمایش را نشانه‌ای از «افزایش بازدارندگی» و «تقویت امنیت دریایی» توصیف کرده‌اند. با این حال، تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که ورود سامانه‌های جدید لزوماً به معنای تغییر موازنه نیست، به‌ویژه زمانی که این سامانه‌ها در برابر پدافندهای لایه‌ای و جنگ الکترونیک پیشرفته، آسیب‌پذیر باشند.

از سوی دیگر، استفاده از ناوهای رزمی ساحلی که پیش‌تر نیز به‌دلیل کارایی محدود و هزینه‌های نگهداری بالا مورد انتقاد بوده‌اند، بیشتر شبیه تلاشی برای توجیه سرمایه‌گذاری‌های گذشته به نظر می‌رسد تا یک جهش واقعی در توان رزمی.

آزمایش پهپاد LUCAS را می‌توان نشانه‌ای از تلاش آمریکا برای جبران عقب‌ماندگی در حوزه پهپادهای انتحاری کم‌هزینه دانست؛ تلاشی که با وجود تبلیغات گسترده، همچنان با ابهامات فنی و عملیاتی جدی همراه است. واقعیت این است که کپی‌برداری از یک الگوی موفق، بدون درک عمیق از فلسفه طراحی و تجربه میدانی آن، لزوماً به همان سطح از اثربخشی منجر نخواهد شد؛ موضوعی که آینده این پروژه نیز آن را روشن‌تر خواهد کرد.