عواقب سنگین رانندگی بدون گواهینامه: از حبس تا بازپرداخت خسارت بیمه

به گزارش مجله ماشین، رانندگی بدون گواهینامه در ایران تنها یک تخلف ساده راهنمایی و رانندگی نیست؛ بلکه جرمی است که می‌تواند پیامدهای سنگین مالی و کیفری برای راننده به همراه داشته باشد. بسیاری از افراد تصور می‌کنند نداشتن گواهینامه تنها به جریمه نقدی ختم می‌شود، اما قانون نگاه سخت‌گیرانه‌تری به این موضوع دارد.

مجازات‌های قانونی رانندگی بدون گواهینامه چیست؟

بر اساس قوانین جاری کشور (به‌ویژه ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی)، رانندگی با هر نوع وسیله نقلیه موتوری بدون داشتن گواهینامه معتبر، جرم محسوب می‌شود. قانون‌گذار برای این تخلف مجازات‌های زیر را در نظر گرفته است:

• حبس تعزیری: تا ۲ ماه زندان برای بار اول.
• جریمه نقدی: تا سقف ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان (۳۳ میلیون ریال).
• مجازات ترکیبی: در مواردی ممکن است قاضی حکم به اجرای هر دو مجازات (حبس و جریمه) دهد.

هشدار مهم: در صورت تکرار جرم (رانندگی مجدد بدون گواهینامه پس از محکومیت اول)، مجازات تشدید شده و به ۲ تا ۶ ماه حبس افزایش می‌یابد.

برخورد پلیس با راننده بدون گواهینامه

طبق ماده ۱۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، مأموران راهنمایی و رانندگی موظفند در صورت مشاهده راننده‌ای که گواهینامه ندارد، اقدامات زیر را انجام دهند:

1. متوقف کردن خودرو و جلوگیری از ادامه رانندگی.
2. معرفی راننده متخلف به مراجع قضایی جهت رسیدگی به پرونده.

تکلیف بیمه در تصادفات راننده بدون گواهینامه

یکی از نگرانی‌های اصلی در حوادث رانندگی، وضعیت پرداخت خسارت توسط شرکت‌های بیمه است. اگر راننده مقصر گواهینامه نداشته باشد، قانون (بند پ ماده ۱۵ قانون بیمه اجباری) شرایط زیر را تعیین کرده است:

1. پرداخت خسارت به زیان‌دیده: شرکت بیمه موظف است بدون هیچ شرطی، خسارت جانی و مالی فرد زیان‌دیده (شخص ثالث) را پرداخت کند. نداشتن گواهینامه مانع دریافت خسارت توسط قربانی حادثه نمی‌شود.
2. بازپس‌گیری خسارت از راننده (ریکاور): نکته کلیدی اینجاست که پس از پرداخت خسارت به زیان‌دیده، شرکت بیمه حق دارد (و موظف است) تمام مبلغ پرداخت شده را از راننده مقصر (که گواهینامه نداشته) پس بگیرد. این بازپس‌گیری می‌تواند شامل توقیف اموال و ضمانت‌های سنگین باشد.

رانندگی بدون گواهینامه ریسک بزرگی است که نه تنها آزادی فرد را با خطر حبس تهدید می‌کند، بلکه در صورت بروز حادثه، می‌تواند بدهی‌های مالی سنگینی را بر دوش راننده بگذارد؛ چراکه در نهایت تمام هزینه‌های تصادف از جیب راننده متخلف پرداخت خواهد شد.