رکود عمیق بازار خودرو و تغییر ترکیب خریداران

به گزارش مجله ماشین، بازار خودروی ایران در ماه‌های اخیر وارد یکی از عمیق‌ترین دوره‌های رکود خود شده؛ رکودی که نه‌تنها حجم معاملات را به حداقل رسانده، بلکه ترکیب خریداران را نیز به‌طور معناداری تغییر داده است. برخلاف دوره‌های رونق که تقاضای مصرفی موتور اصلی بازار بود، اکنون عمده معاملات ( هرچند محدود ) توسط سرمایه‌گذاران، دهک‌های بالای درآمدی و خریداران تعویضی انجام می‌شود.

فعالان بازار معتقدند تشدید نوسانات ارزی، تداوم ابهام‌های اقتصادی و سیاسی و انتظارات تورمی، فضای بازار خودرو را قفل کرده است. در چنین شرایطی، برخلاف الگوی کلاسیک رکود که با کاهش قیمت‌ها همراه می‌شود، بازار خودرو انعطاف قیمتی نشان نمی‌دهد. با وجود افت شدید مراجعه مشتریان و کاهش محسوس معاملات، قیمت‌ها نه‌تنها تعدیل نشده‌اند، بلکه در برخی موارد روندی صعودی داشته‌اند.

نمونه‌های قیمتی این وضعیت به‌خوبی گویای عمق شکاف میان قیمت و تقاضاست؛ به‌طوری‌که خودروی داخلی «ری‌را» در بازار آزاد از مرز ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان عبور کرده و قیمت خودروی وارداتی «تویوتا هایلندر» به بیش از ۱۷ میلیارد تومان رسیده است. این ارقام در حالی ثبت می‌شود که به گفته فعالان صنفی، حجم دادوستدها به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسیده و بازار عملاً با کمبود خریدار واقعی مواجه است.

هرچند رکود بازار خودرو از سال گذشته آغاز شده، اما تفاوت شرایط کنونی در تغییر ترکیب تقاضاست. کاهش مداوم قدرت خرید باعث شده بخش بزرگی از اقشار متوسط و کم‌درآمد از بازار خودرو حذف شوند؛ چه به‌عنوان خریدار مصرفی و چه سرمایه‌ای. این گروه‌ها اکنون بیشتر به سمت خودروهای دست‌دوم، موتورسیکلت یا استفاده از حمل‌ونقل عمومی سوق پیدا کرده‌اند.

در مقابل، دهک‌های بالای درآمدی و افرادی که خودرو را ابزاری برای حفظ ارزش دارایی در برابر تورم می‌دانند، همچنان بازیگران اصلی بازار محسوب می‌شوند. هسته اصلی معاملات محدود فعلی را خریداران سرمایه‌ای و معامله‌گران تعویضی تشکیل می‌دهند؛ افرادی که یا به‌دنبال پوشش ریسک تورم هستند یا قصد دارند خودروی فعلی خود را با گزینه‌ای جدیدتر جایگزین کنند.

در مجموع، بازار خودرو ایران اگرچه از نظر حجم معاملات در رکودی سنگین به‌سر می‌برد، اما همچنان برای گروهی محدود جذابیت دارد. نتیجه این روند، فاصله گرفتن بازار از تقاضای مصرفی گسترده و حرکت به سمت بازاری محدود، غیرتوده‌ای و وابسته به توان مالی اقشار پردرآمد است؛ تغییری که چشم‌انداز بازگشت رونق عمومی به بازار خودرو را بیش از پیش با ابهام مواجه کرده است.