افزایش عجیب قیمت خودرو با وجود افت نرخ ارز
به گزارش مجله ماشین، بر اساس گزارشها، در نخستین روز کاری هفته جاری (شنبه ۵ اردیبهشت)، قیمت خودروهای موجود در بازار نسبت به ابتدای هفته گذشته حدود ۱۰ تا ۱۳ درصد افزایش پیدا کرد. این روند افزایشی امروز (یکشنبه ۶ اردیبهشت) نیز ادامه داشت؛ بهگونهای که تنها در فاصله یک روز، قیمتها بین یک تا پنج درصد دیگر رشد کردند.
این افزایشها در حالی رخ داده که بازار ارز طی دو ماه گذشته نهتنها جهش قیمتی نداشته، بلکه روندی نزولی را تجربه کرده است. نرخ دلار در بازار آزاد از حدود ۱۶۷ هزار تومان به حدود ۱۵۵ هزار تومان کاهش یافته که معادل افت ۷ تا ۸ درصدی است. با توجه به این شرایط، انتظار میرفت بازار خودرو نیز واکنش کاهشی نشان دهد، اما روندی کاملاً معکوس شکل گرفته است.
بازار خودرو از ابتدای سال جدید بارها دچار شوکهای قیمتی شده و بررسی تازهترین فهرست قیمتها نشان میدهد که اکنون عملاً هیچ خودروی صفر کیلومتری با قیمت کمتر از یک میلیارد تومان در بازار وجود ندارد. به این ترتیب، خودروهای زیر یک میلیارد تومان که تا پیش از این بخشی از بازار را تشکیل میدادند، عملاً از دسترس خریداران خارج شدهاند.
افزایش انتظارات تورمی در کنار روند صعودی قیمتها باعث شده خودرو نهتنها از سایر بازارهای سرمایهای مانند ارز و طلا عقب نماند، بلکه در برخی موارد حتی پیشی بگیرد. برخی فعالان بازار معتقدند اگر این روند ادامه پیدا کند، بازار خودرو وارد مرحلهای خواهد شد که اصطلاح «قیمتهای میلیونی» جای خود را به ارقام چند میلیاردی خواهد داد.
از دیدگاه اقتصادی، قیمت هر کالا در بازار آزاد عمدتاً تابع میزان عرضه و تقاضا است. در حالی که تقاضا برای خرید خودرو در کشور همچنان بالا باقی مانده، شواهد نشان میدهد میزان عرضه خودرو نتوانسته پاسخگوی نیاز بازار باشد.
یکی از انتقادهای جدی که به خودروسازان وارد میشود، عرضه محدود یا اصطلاحاً قطرهچکانی خودرو است. این وضعیت باعث شده دسترسی مستقیم به خودرو با قیمت کارخانه برای بسیاری از خریداران به یک آرزو تبدیل شود و بخش قابل توجهی از متقاضیان تنها از طریق طرحهای فروش و قرعهکشی شانس خرید پیدا کنند.
در بسیاری از این طرحها، احتمال برنده شدن کمتر از یک درصد برآورد میشود؛ موضوعی که باعث شده برخی کارشناسان از اصطلاح «لاتاری خودرو» برای توصیف این فرایند استفاده کنند.
در یک سال گذشته چندین مرحله افزایش قیمت محصولات درب کارخانه توسط خودروسازان اعمال شده است. با این حال، کارشناسان میگویند این افزایشها نتوانسته مشکل کمبود عرضه را برطرف کند.
به باور بسیاری از تحلیلگران بازار خودرو، کاهش عرضه از سوی تولیدکنندگان یکی از مهمترین عوامل رشد قیمتها در بازار آزاد است. مشکلاتی مانند هزینههای تولید، تحریمها و مسائل داخلی شرکتها از جمله دلایلی عنوان میشود که خودروسازان برای محدود شدن عرضه مطرح میکنند.
در نتیجه، فاصله قیمتی میان بازار آزاد و کارخانه همچنان زیاد باقی مانده و تا زمانی که میزان عرضه با تقاضای واقعی بازار همخوانی پیدا نکند، احتمال ادامه روند افزایشی قیمتها وجود دارد.
بررسی تجربه بازارهای مختلف در اقتصاد ایران نشان میدهد زمانی که قیمتها در بازارهایی مانند ارز، طلا یا مسکن دچار جهش شدید میشود، نهادهای تنظیمگر با مداخله در بازار تلاش میکنند انتظارات تورمی را کنترل کنند. نمونه این موضوع در ماههای اخیر در بازار ارز و طلا دیده شده است.
با این حال، به نظر میرسد بازار خودرو از چنین سازوکاری برخوردار نیست و قیمتها در شرایطی افزایش پیدا میکنند که نظارت مؤثر و مشخصی بر این بازار دیده نمیشود.
از سوی دیگر، هنوز بهطور دقیق مشخص نیست کدام نهاد مسئول مستقیم نظارت بر بازار آزاد خودرو است و چه برنامهای برای مدیریت این نوسانات قیمتی وجود دارد. همین ابهام در ساختار نظارتی باعث شده مسئولیت کنترل بازار بهطور مشخص بر عهده یک نهاد قرار نگیرد.
کارشناسان همچنین معتقدند رها شدن بازار در اختیار واسطهها و دلالان، یکی از عوامل تشدید تورم در این حوزه است. در چنین شرایطی، افزایش قیمتها و کاهش عرضه عملاً به عامل تعیینکننده قیمت در بازار تبدیل شده است.
در عین حال، برخی گزارشهای میدانی و غیررسمی از انباشت هزاران خودرو در پارکینگ خودروسازان خبر میدهند؛ خودروهایی که گفته میشود به دلایلی مانند کمبود یک قطعه خاص امکان تحویل ندارند. منتقدان این وضعیت معتقدند چنین شرایطی گاهی بهانهای برای کاهش عرضه و ایجاد زمینه برای افزایش قیمت محصولات در دورههای بعدی میشود.
در شرایط فعلی، بازار خودرو ایران همچنان با رکوردهای جدید قیمتی مواجه است و نشانه روشنی از کاهش نوسانات دیده نمیشود. بسیاری از تحلیلگران معتقدند بدون افزایش واقعی عرضه خودرو و همچنین ورود جدی نهادهای مسئول برای مدیریت بازار، احتمال ادامه روند صعودی قیمتها در ماههای آینده همچنان وجود خواهد داشت.
