کاهش قدرت خرید طبقه متوسط را از بازار خودرو دور کرد
به گزارش مجله ماشین، بازار خودرو ایران بیش از هر زمان دیگری تحتتأثیر کاهش قدرت خرید خانوارها قرار گرفته است. دادههای منتشرشده از سوی مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد بخش عمده تقاضای بازار به خودروهای ارزانتر محدود شده و سهم خودروهای گرانقیمت بهطور محسوسی کاهش یافته است؛ موضوعی که از کوچک شدن طبقه متوسط در بازار خودرو حکایت دارد.
بر اساس این آمار، حدود ۷۰ درصد تقاضای بازار در بازه قیمتی ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان قرار دارد. همچنین در مجموع نزدیک به ۸۵ درصد خریداران به دنبال خودروهایی با قیمت کمتر از ۱.۵ میلیارد تومان هستند. در مقابل، سهم خودروهای بالای دو میلیارد تومان از کل تقاضا تنها چند درصد برآورد میشود.
این الگوی تقاضا نشان میدهد بدنه اصلی بازار خودرو همچنان در اختیار محصولات اقتصادی است؛ خودروهایی که عمدتاً توسط دو خودروساز بزرگ داخلی یعنی ایرانخودرو و سایپا تولید میشوند. در نتیجه، بخش بزرگی از خریداران عملاً میان تعداد محدودی از محصولات داخلی حق انتخاب دارند و رقابت واقعی در مهمترین بخش بازار شکل نگرفته است.
این وضعیت در حالی رخ داده که طی سالهای اخیر بخش قابل توجهی از سیاستگذاریها و سرمایهگذاریهای صنعت خودرو به سمت تولید خودروهای مونتاژی و کراساوورهای چینی با قیمتهای میلیاردی حرکت کرده است؛ محصولاتی که سهم محدودی از تقاضای واقعی بازار را پوشش میدهند.
در بسیاری از کشورها، بازار خودروهای میانرده مهمترین بخش معاملات را تشکیل میدهد و نشاندهنده قدرت خرید طبقه متوسط است. اما در ایران افزایش شدید قیمت خودرو، رشد نرخ ارز و تورم باعث شده بسیاری از خانوارها از این بخش بازار خارج شوند.
در نتیجه بازار خودرو به سمت دو قطبی شدن حرکت کرده است:
از یک سو بازار کوچک خودروهای چند میلیاردی و از سوی دیگر انبوه متقاضیانی که تنها توان خرید خودروهای اقتصادی را دارند.
از طرف دیگر، خودروهایی مانند پراید، تیبا و سمند که زمانی نقش خودروهای اقتصادی را ایفا میکردند یا از خط تولید خارج شدهاند یا قیمت آنها به سطحی رسیده که دیگر برای بسیاری از خانوارها قابل دسترس نیست. همین موضوع باعث شده بازار خودروهای کارکرده نیز در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته باشد.
یکی از نکات مهم گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، اثر محدود واردات خودرو بر رقابت بازار است. در حالی که بخش عمده تقاضا در بازههای قیمتی پایین قرار دارد، خودروهای وارداتی عمدتاً در سطح قیمتی بالاتر عرضه میشوند و خارج از توان خرید بخش بزرگی از مصرفکنندگان هستند.
به همین دلیل واردات نتوانسته فشار رقابتی مؤثری بر خودروسازان داخلی وارد کند. کارشناسان معتقدند اگر هدف سیاستگذار افزایش رقابت در بازار خودرو است، واردات باید به سمت خودروهای اقتصادی و ارزانتر هدایت شود تا بتواند مستقیماً با محصولات داخلی رقابت کند.
در مجموع، دادههای بازار نشان میدهد نیاز اصلی مصرفکننده ایرانی همچنان خودروهای اقتصادی و قابل دسترس است. با این حال تمرکز صنعت خودرو در سالهای اخیر بیشتر بر تولید خودروهای مونتاژی گرانقیمت و واردات محدود بوده است.
این عدم هماهنگی میان سیاستگذاری و تقاضای واقعی بازار میتواند در بلندمدت باعث رکود در بخش خودروهای گرانقیمت شود؛ نشانههایی که هماکنون نیز در کاهش معاملات برخی خودروهای مونتاژی دیده میشود.
