کاهش صادرات خودرو و قطعات ایران در نیمه نخست ۱۴۰۴
به گزارش مجله ماشین، آمارهای جدید از تجارت خارجی صنعت خودرو نشان میدهد ارزش صادرات خودرو و قطعات ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ کاهش یافته و به حدود ۲۱.۹ میلیون دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته افت قابل توجهی را ثبت کرده است.
بر اساس بررسی دادههای صادراتی این حوزه، مجموع صادرات خودرو و قطعات کشور در شش ماه ابتدایی سال جاری به ۲۱.۹ میلیون دلار رسیده، در حالی که این رقم در بازه مشابه سال ۱۴۰۳ حدود ۲۷.۶ میلیون دلار بود. بنابراین صادرات این بخش حدود ۵.۷ میلیون دلار کاهش یافته است. این روند کاهشی را میتوان نشانهای از ادامه مشکلات صنعت خودرو در حضور موثر در بازارهای بینالمللی دانست؛ چالشهایی مانند کاهش قدرت رقابت، محدودیتهای ارزی و وجود موانع تجاری همچنان بر عملکرد صادراتی این صنعت تأثیرگذار هستند.
بررسیها نشان میدهد میزان صادرات خودرو در ایران همچنان در مقایسه با واردات بسیار محدود است. هرچند بخش عمده صادرات مربوط به خودروهای سواری است، اما حجم آن طی سالهای اخیر در سطحی باقی مانده که تعداد خودروهای صادرشده معمولاً از چند هزار دستگاه فراتر نمیرود.
از سوی دیگر، تحلیل روند صادرات در بازه زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ نشان میدهد بازارهای هدف صادراتی صنعت خودرو ایران ثبات چندانی نداشتهاند و صادرات با نوسانات قابل توجهی همراه بوده است. این شرایط بیانگر آن است که صنعت خودروی کشور هنوز نتوانسته به ساختاری صادراتمحور دست پیدا کند و در صورت تداوم وضعیت فعلی، احتمال بروز چالشهای جدی در سالهای آینده وجود خواهد داشت.
کارشناسان معتقدند در شرایطی که در برنامه هفتم توسعه تولید سالانه سه میلیون دستگاه خودرو هدفگذاری شده است، نبود حضور پایدار در بازارهای خارجی میتواند بر انگیزه سرمایهگذاری در زنجیره ارزش این صنعت اثر منفی بگذارد. در چنین فضایی، خودروسازان با توجه به محدود بودن تقاضای داخلی و ضعف بازارهای صادراتی، انگیزه کمتری برای افزایش ظرفیت تولید خواهند داشت.
در بخش قطعات، دادهها نشان میدهد سهم قابل توجهی از صادرات صنعت خودرو به قطعات بدنه، اجزا و سایر قطعات مرتبط با خودرو اختصاص دارد. با این حال، تشدید تحریمهای بینالمللی و افزایش بیثباتیهای سیاسی و اقتصادی در برخی کشورهای منطقه، بهویژه عراق و سوریه، موجب شده صادرات بدنه خودرو با افت محسوسی روبهرو شود؛ بهطوری که میزان صادرات این بخش نسبت به سال ۱۳۹۷ به کمتر از یکسوم کاهش یافته است.
با وجود این کاهش، روند صادرات قطعات و اجزای خودرو نسبت به صادرات خودروی کامل از ثبات بیشتری برخوردار بوده است. کارشناسان یکی از دلایل اصلی این موضوع را شکلگیری بازار مناسب لوازم یدکی برای محصولات خودروسازان ایرانی میدانند؛ بازاری که تا حد زیادی نتیجه صادرات خودرو در سالهای گذشته بوده است.
بررسیها همچنین نشان میدهد میان صادرات خودرو و صادرات قطعات رابطهای مستقیم وجود دارد. به بیان دیگر، دستیابی به اهداف صادراتی تعیینشده در برنامه هفتم توسعه نیازمند رشد همزمان هر دو بخش است؛ چرا که صنعت قطعهسازی به تنهایی توان ایجاد حضور گسترده و پایدار در بازارهای جهانی را نخواهد داشت.
