شاخص سرعت تایر چیست و چرا در خرید لاستیک خودرو اهمیت دارد؟

به گزارش مجله ماشین، تایرها از زمانی که میشلن طراحی تایر رادیال (Radial Tire) را ثبت کرد و سال‌ها برای بهبود آن تلاش کرد، مسیر طولانی و مهمی را پشت سر گذاشته‌اند. امروزه تایرهای مدرن با الگوهای آج متقارن، جهت‌دار و نامتقارن عرضه می‌شوند و حتی دسته‌ای از تایرهای چهارفصل پیشرفته یا آل‌ودر (All-Weather) نیز وارد بازار شده‌اند که در مقایسه با تایرهای چهارفصل معمولی، عملکرد بهتری در برف و گل‌ولای دارند.

با این حال، مشخصات تایر فقط به طرح آج یا نوع کاربری محدود نمی‌شود. هر تایر دارای «شاخص بار» (Load Index) و «شاخص سرعت» (Speed Rating) نیز هست. شاخص بار، حداکثر وزنی را نشان می‌دهد که تایر تحت بار می‌تواند تحمل کند و شاخص سرعت، بیشینه سرعتی را مشخص می‌کند که تایر در شرایط بارگذاری، بدون تغییر شکل، خرابی یا ترکیدن قادر به تحمل آن است.

استفاده از تایری که از نظر سایز، نسبت منظر، شاخص بار یا شاخص سرعت با مشخصات توصیه‌شده خودروساز همخوانی نداشته باشد، می‌تواند به‌طور مستقیم روی هندلینگ خودرو، شتاب‌گیری، ترمزگیری، کیفیت سواری و مهم‌تر از همه، ایمنی تاثیر منفی بگذارد. به همین دلیل، قاعده کلی این است که همیشه شاخص بار پیشنهادی سازنده را رعایت کنید و هنگام خرید تایر جایگزین، مدلی را انتخاب کنید که شاخص سرعت آن حداقل برابر با مقدار توصیه‌شده کارخانه یا بالاتر از آن باشد.

با در نظر گرفتن این موضوع، شاید این پرسش مطرح شود که چرا استفاده از تایر با شاخص سرعت بالاتر معمولاً قابل قبول است، اما انتخاب تایر با شاخص سرعت پایین‌تر غالباً توصیه نمی‌شود؟ پاسخ کوتاه، «ایمنی» است. واقعیت این است که حداکثر سرعتی که یک تایر معمولی می‌تواند تحمل کند، لزوماً به‌اندازه‌ای که بسیاری تصور می‌کنند بالا نیست.

تایرهای هم‌اندازه، همیشه شاخص سرعت یکسان ندارند

هنگام خرید تایر جدید باید دقت زیادی به خرج داد، زیرا حتی تایرهایی با یک سایز کاملاً یکسان هم ممکن است شاخص سرعت متفاوتی داشته باشند. برای مثال، تایر چهارفصل Goodyear Assurance Finesse با سایز 215/55/R17 دارای شاخص سرعت H است؛ یعنی حداکثر سرعت قابل تحمل آن ۱۳۰ مایل بر ساعت است. در مقابل، تایر Goodyear Assurance MaxLife که آن هم یک تایر چهارفصل برای خودروهای سواری با همین سایز 215/55/R17 محسوب می‌شود، شاخص سرعت V دارد و می‌تواند تا ۱۴۹ مایل بر ساعت را تحمل کند.

نکته مهم اینجاست که با وجود تفاوت در شاخص سرعت، هر دو تایر از شاخص بار 94 برخوردارند؛ یعنی هرکدام می‌توانند حداکثر ۱۴۷۷ پوند وزن را تحمل کنند.

بنابراین، پیش از خرید تایر جدید باید مشخصات فنی را دوباره و با دقت بررسی کنید تا مطمئن شوید تایر انتخابی، هم با توصیه‌های سازنده خودرو مطابقت دارد و هم با ویژگی‌های عملکردی خودرو سازگار است. همچنین باید توجه داشت که شاخص سرعت فقط به معنای توانایی حرکت با سرعت بالاتر نیست. شرکت BFGoodrich اعلام کرده تایرهایی با شاخص سرعت بالاتر معمولاً چسبندگی بهتر و قدرت ترمزگیری بیشتری ارائه می‌دهند، اما در مقابل سریع‌تر فرسوده می‌شوند. از سوی دیگر، تایرهایی با شاخص سرعت پایین‌تر ممکن است چسبندگی کمتری داشته باشند، اما سواری نرم‌تر و عمر بیشتری را در اختیار راننده قرار می‌دهند.

شاخص سرعت تایر را کجا پیدا کنیم؟

اگر دقت کرده باشید، شاخص بار و شاخص سرعت معمولاً همیشه کنار هم ذکر می‌شوند. دلیل آن ساده است: این دو مشخصه به‌طور معمول در کنار یکدیگر روی دیواره تایر (Sidewall) درج می‌شوند. علاوه بر این، شاخص سرعت توصیه‌شده را می‌توان در دفترچه راهنمای خودرو یا روی برچسب اطلاعات نصب‌شده در ستون درِ راننده نیز پیدا کرد.

شاخص سرعت یکی از چندین عدد و حرفی است که روی دیواره تایر دیده می‌شود. برای مثال، در کد P215/55/R17 99W، حرف P نشان می‌دهد تایر برای خودرو سواری طراحی شده است. عدد 215 به عرض تایر بر حسب میلی‌متر اشاره دارد. عدد 55 نسبت منظر (Aspect Ratio) یا ارتفاع دیواره تایر را نشان می‌دهد؛ یعنی ارتفاع دیواره برابر با ۵۵ درصد عرض تایر است. حرف R نیز بیانگر ساختار رادیال تایر است و عدد 17 به قطر رینگ بر حسب اینچ اشاره دارد.

در ادامه این کد، عدد 99 و حرف W به‌ترتیب نشان‌دهنده شاخص بار و شاخص سرعت هستند. عدد 99 در جدول شاخص بار معادل 1709 پوند است. اگر این عدد را در چهار ضرب کنیم، مجموع وزن قابل تحمل توسط چهار تایر به 6836 پوند می‌رسد. در بخش شاخص سرعت نیز حرف W به معنای حداکثر سرعت 168 مایل بر ساعت یا 270 کیلومتر بر ساعت است.

مروری بر شاخص‌های سرعت تایر

زمانی که آمریکا در اوایل دهه ۱۹۷۰ سیستم حروفی شاخص سرعت تایر را پذیرفت، رایج‌ترین شاخص‌ها شامل S با حداکثر سرعت ۱۱۲ مایل بر ساعت، T با ۱۱۸ مایل بر ساعت و H با ۱۳۰ مایل بر ساعت بودند. اما امروزه در تایرهای پرفورمنس و خودروهای سریع‌تر، شاخص‌هایی مانند V با ۱۴۹ مایل بر ساعت، Z برای سرعت‌های بالاتر از ۱۴۹ مایل بر ساعت، W با ۱۶۸ مایل بر ساعت و Y با ۱۸۶ مایل بر ساعت نیز دیده می‌شوند.

در این میان، اگر روی تایر عبارت ZR درج شده باشد، مانند 215/55ZR17 93W، این علامت نشان می‌دهد تایر برای سرعت‌های بالاتر از ۱۴۹ مایل بر ساعت طراحی شده است. با این حال، شاخص نهایی سرعت همچنان با حرف انتهایی مشخص می‌شود؛ بنابراین در این مثال، حرف W تعیین می‌کند که حداکثر سرعت تایر ۱۶۸ مایل بر ساعت است.

جمع‌بندی

در بازار لاستیک و تایر خودرو، صرفاً یکسان بودن سایز تایر به معنای برابری کامل مشخصات آن نیست. شاخص سرعت و شاخص بار از مهم‌ترین معیارهایی هستند که باید هنگام خرید لاستیک جدید به آن‌ها توجه شود. انتخاب نادرست تایر می‌تواند روی ایمنی، عملکرد خودرو، ترمزگیری، فرمان‌پذیری و دوام لاستیک اثر بگذارد. به همین دلیل، بهترین راهکار این است که همیشه تایری مطابق با مشخصات پیشنهادی خودروساز انتخاب کنید تا هم از حداکثر ایمنی بهره‌مند شوید و هم عملکرد واقعی خودرو حفظ شود.