نقش کلیدی «جکی استوارت» در تحول ایمنی فرمول یک
فهرست مطالب:
به گزارش مجله ماشین، جکی استوارت، راننده بریتانیایی، با کسب سه عنوان قهرمانی جهان در سالهای ۱۹۶۹، ۱۹۷۱ و ۱۹۷۳، یکی از بزرگترین اسطورههای تاریخ فرمول یک به شمار میرود. اما سهم او در ورزشهای موتوری فراتر از رانندگی درخشانش است؛ استوارت پیشگام و اصلیترین حامی ایمنی رانندگان در عصری بود که مسابقات حکم “رقص مرگ” را داشت و فقط “بهترینها زنده میماندند”.
خودروهای مدرن فرمول یک، شاهکار مهندسی، سریع و با فناوری بالا هستند و با وجود رسیدن به سرعتهای بیش از ۳۲۰ کیلومتر در ساعت (۲۰۰ مایل بر ساعت)، ایمنی قابل توجهی دارند. اما این وضعیت همیشه چنین نبوده است. در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، خودروهای F1 اغلب به “تلههای مرگ” مشهور بودند؛ بهطوریکه ۲۹ راننده در دهه ۶۰ و ۱۸ راننده دیگر در دهه ۷۰ جان خود را از دست دادند. استوارت نقشی حیاتی در کاهش این آمار داشت و تجربه تلخ شخصی او، عامل اصلی در شروع عصر جدید ایمنی در این ورزش شد.
حادثهای که جرقه تحول ایمنی را زد
نقطه عطف این ماجرا در گرندپری بلژیک ۱۹۶۶، تنها یک سال پس از اولین حضور استوارت در F1، و در پیست نمادین اسپا-فرانکوشان (Spa-Francorchamps) رخ داد. در طوفان بارانی، خودروی BRM استوارت از مسیر خارج شد، با یک کابین کوچک و تیرک برخورد کرد و واژگون شد. استوارت درون کابین، پشت فرمان و درحالیکه بنزین نشت کرده بود، گیر افتاد.
بدون حضور سریع مأموران پیست (مارشالها)، همتیمی او، گراهام هیل، به همراه باب باندورانت، دیگر راننده مسابقه، برای نجات او تلاش کردند، اما ابزاری برای خارج کردنش نداشتند. در نهایت، با پیدا کردن یک آچار از یک تماشاگر، توانستند فرمان را باز کرده و استوارت را قبل از انفجار یا آتشسوزی نجات دهند. این حادثه که منجر به شکستگی ترقوه استوارت شد، برایش یک تجربه شوکهکننده بود.
این واقعه، استوارت را بر آن داشت تا از آن پس، یک آچار را با چسب نواری به فرمان خودروی خود بچسباند؛ اقدامی کوچک اما بسیار مهم که نشاندهنده شروع جنبش او برای بهبود استانداردهای ایمنی بود.
نقش استوارت در افزایش استانداردهای ایمنی
حادثه ۱۹۶۶ و مرگ چندین راننده، استوارت را از استانداردهای ایمنی سست و ضعیف F1 خسته کرده بود. پس از بازگشت به پیست، او اقدامات گستردهای را دنبال کرد.
- حضور پزشک و آمبولانس مجهز: او اصرار داشت که در تمام مسابقات، پزشک واجد شرایط حضور داشته باشد، چیزی که در آن زمان یک استاندارد نبود. مالک تیم BRM، لویی استنلی نیز، یک کامیون پزشکی پیشرفته به نام GPMS (سرویس پزشکی گرندپری) را برای پاسخ اضطراری در محل مسابقه معرفی کرد.
- اجباری شدن کمربند ایمنی: استوارت فعالانه برای استفاده از کمربند ایمنی کمپین زد، که سرانجام در سال ۱۹۷۲ در فرمول یک اجباری شد.
- بهبود زیرساخت پیستها: او برای اصلاح پیستها، به ویژه ایجاد مناطق فرار طولانیتر (Run-off Areas) و نصب حفاظهای ایمنی (Safety Barriers) استاندارد، تلاش کرد. زمانی که مالکان پیست به دلیل هزینههای بالا مقاومت میکردند، استوارت و دیگر رانندگان تحت رهبری او، دست به تحریم مسابقات زدند. از جمله تحریمهای مشهور میتوان به گرندپری بلژیک ۱۹۶۹ در اسپا-فرانکوشان (به دلیل نبود حفاظهای لازم) و پیست نوربرگرینگ در سال ۱۹۷۰ اشاره کرد؛ پیستی که استوارت آن را “جهنم سبز” نامیده بود و سرانجام همان سال با هوکنهایمرینگ جایگزین شد.
با فشار و رهبری استوارت، پیستها سرانجام مجبور به اعمال تغییرات درخواستی شدند. با معرفی تجهیزات متعدد ایمنی مدرن مانند سیستم HANS (نگهدارنده سر و گردن)، فرمانهای جداشونده سریع (Quick-Release)، کلاه ایمنی پیشرفته و لباسهای ضدحریق، به همراه تغییرات ساختاری بزرگ در خودروها، مرگ و میر رانندگان در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ بهشدت کاهش یافت.
انتقادات وارده بر جکی استوارت
با وجود اهداف شرافتمندانه، تلاشهای جکی استوارت برای ایمنتر کردن F1 با مقاومت و انتقادهای شدید روبهرو شد. در آن دوران، یک راننده فرمول یک ۵۰ درصد ریسک مرگ داشت. کمپین استوارت باعث شد تا او تهدید به مرگ شود و بسیاری در رسانهها او را متهم کردند که “عشق و هیجان” فرمول یک را از بین برده و حتی او را “بیجرأت” نامیدند.
استوارت در پاسخ به این انتقادات تأکید کرد که تنها هدفش ارتقاء سطح ورزش و حفظ جان رفقایش بوده است. حتی پس از بازنشستگی در سال ۱۹۷۳، او همچنان به عنوان رئیس انجمن رانندگان گرندپری (GPDA) به حمایت از ایمنی ادامه داد و اکنون از میزان ایمنی خودروهای F1 بسیار راضی است.
