جهش بیسابقه قیمت بنزین در جهان
به گزارش مجله ماشین، افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه از ۹ اسفند، همزمان با آغاز درگیری نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، بازار جهانی انرژی را با اختلال جدی در عرضه نفت و فرآوردههای نفتی مواجه کرد؛ رخدادی که اثر مستقیم آن در جایگاههای سوخت سراسر جهان نمایان شد.
در حالی که بسیاری از کشورها با رشد قیمت بنزین روبهرو شدند، برخی بازارها افزایشهای کمسابقه و حتی دو برابری را تجربه کردند.
بر اساس گزارشی که وبسایت Visual Capitalist با استناد به دادههای پایگاه «Global Petrol Prices» منتشر کرده، روند تغییر قیمت بنزین در فاصله ۲۳ فوریه ۲۰۲۶ (۴ اسفند ۱۴۰۴) تا ۱۳ آوریل ۲۰۲۶ (۲۴ فروردین ۱۴۰۵) در ۱۲۸ کشور مورد بررسی قرار گرفته است.
نتایج این بررسی نشان میدهد بازارهای انرژی به شوکهای ژئوپلیتیکی واکنشی سریع و گاه شدید نشان میدهند؛ بهویژه در کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات سوخت دارند.
چنانچه اختلال در عرضه نفت ادامهدار باشد، فشارهای قیمتی نیز میتواند در این کشورها تداوم یابد.
فهرست کشورهایی با بیشترین افزایش قیمت بنزین
در جدول زیر کشورهایی که طی بازه یادشده بیشترین رشد قیمت بنزین را ثبت کردهاند، مشاهده میکنید:
| رتبه | کشور | درصد تغییر قیمت بنزین (۲۳ فوریه تا ۱۳ آوریل ۲۰۲۶) |
|---|---|---|
| ۱ | میانمار | ۱۰۱.۱٪ |
| ۲ | فیلیپین | ۷۲.۶٪ |
| ۳ | مالزی | ۶۸.۱٪ |
| ۴ | لائوس | ۴۵.۶٪ |
| ۵ | زیمبابوه | ۴۲.۹٪ |
| ۶ | پاکستان | ۴۲٪ |
| ۷ | امارات متحده عربی | ۴۰.۸٪ |
| ۸ | کامبوج | ۴۰.۴٪ |
| ۹ | نپال | ۳۹.۵٪ |
| ۱۰ | پاناما | ۳۸.۵٪ |
| ۱۱ | گواتمالا | ۳۷.۷٪ |
| ۱۲ | تانزانیا | ۳۷٪ |
| ۱۳ | پرو | ۳۵.۶٪ |
| ۱۴ | ایالات متحده | ۳۵.۱٪ |
| ۱۵ | مالاوی | ۳۴.۴٪ |
نکته قابل توجه این است که نیمی از ۱۰ کشور نخست این فهرست در منطقه جنوب شرق آسیا قرار دارند.
میانمار با رشد خیرهکننده ۱۰۱ درصدی در صدر جدول ایستاده و پس از آن فیلیپین و مالزی قرار گرفتهاند. چندین کشور این منطقه افزایشهایی بالاتر از ۴۰ درصد را ثبت کردهاند که نشان میدهد جنوب شرق آسیا به یکی از آسیبپذیرترین نقاط جهان در برابر شوک اخیر انرژی تبدیل شده است.
وابستگی بالا به واردات نفت ــ بهویژه از مسیر تنگه هرمز ــ دلیل اصلی این حساسیت ارزیابی میشود. هرگونه اختلال در این آبراه حیاتی، میتواند به سرعت بازارهای آسیایی را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، بسیاری از اقتصادهای این منطقه فاقد زیرساختهای داخلی یا ذخایر راهبردی کافی برای جذب شوکهای ناگهانی عرضه هستند؛ عاملی که دامنه نوسانات را تشدید میکند.
هرچند تمرکز افزایشها در جنوب شرق آسیاست، اما برخی کشورهای آفریقایی نیز با رشد قابل توجه قیمت سوخت روبهرو شدهاند.
کشورهایی مانند زیمبابوه، تانزانیا و مالاوی افزایشهایی بالاتر از ۳۰ درصد را تجربه کردهاند.
در اقتصادهایی با درآمد سرانه پایینتر و وابستگی شدید به واردات انرژی، افزایش بهای بنزین مستقیماً به رشد هزینههای حملونقل، توزیع کالا و نهایتاً هزینههای معیشتی منجر میشود. جنوب و شرق آفریقا اکنون با چالشی دوگانه روبهرو هستند: افزایش قیمت سوخت و محدودیت زیرساختی برای مدیریت بحران عرضه.
پیامد افزایش قیمت انرژی تنها به جایگاههای سوخت محدود نمیشود. نفت و گاز نقش کلیدی در تولید کودهای شیمیایی دارند و رشد بهای آنها، هزینه نهادههای کشاورزی را افزایش میدهد.
این روند میتواند به شکل یک «شوک هزینه» در زنجیره تولید جهانی غذا عمل کرده و در ماههای آینده به افزایش قیمت مواد غذایی منجر شود.
