صنعت خودرو در نیمه نخست ۱۴۰۴ زیر فشار
به گزارش مجله ماشین، گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد صنعت خودروی ایران در ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ با کاهش تولید، اختلال در تأمین قطعات و افزایش قیمت روبهرو بوده است. این گزارش، ترکیب مشکلات ارزی، ضعف در زنجیره تأمین و سیاستگذاری نامناسب را از مهمترین عوامل این وضعیت میداند.
طبق این گزارش، تولید خودرو در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش داشته و پیشبینی میشود مجموع تولید تا پایان سال نیز کمتر از سال ۱۴۰۳ باشد.
از جمله دلایل اصلی این افت میتوان به مشکلات ارزی، اختلال در تأمین قطعات، تبعات جنگ ۱۲ روزه و حادثه بندر شهید رجایی اشاره کرد.
بخش عمده تولید صنعت خودرو همچنان به خودروهای سواری اختصاص دارد و سهم خودروهای تجاری، ناوگان باری و حملونقل عمومی همچنان پایین است. این موضوع نشان میدهد سرمایهگذاری کافی برای توسعه ناوگان عمومی و تجاری انجام نشده و بازار همچنان به خودروهای شخصی وابسته است.
دو خودروساز بزرگ کشور یعنی ایرانخودرو و سایپا همچنان با مشکلاتی مانند کمبود قطعه، زیان انباشته، قیمتگذاری دستوری و ضعف در مدیریت زنجیره تأمین دستوپنجه نرم میکنند. همچنین تحریمها و نبود شرکای خارجی پایدار، فشار بیشتری بر روند تولید این شرکتها وارد کرده است.
در سالهای اخیر سهم خودروسازان خصوصی و مونتاژکار از بازار افزایش یافته است. سهم این بخش از کل تولید خودرو کشور از حدود ۸ درصد در سال ۱۳۹۵ به حدود ۲۴ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است.
با این حال، گزارش تأکید میکند که رشد مونتاژ به جای توسعه داخلیسازی، وابستگی صنعت خودرو به ارز و واردات را بیشتر کرده است.
براساس این گزارش، میزان داخلیسازی در محصولات ایرانخودرو بیش از ۷۸ درصد و در سایپا بیش از ۸۱ درصد است. این در حالی است که داخلیسازی برخی مونتاژکاران بهمراتب پایینتر است. کارشناسان معتقدند نبود سیاست تعرفهای مؤثر برای حمایت از ساخت داخل، مسیر صنعت را به سمت مونتاژ وابسته سوق داده است.
بیش از ۶۰ درصد بازار خودرو ایران در اختیار خودروهای زیر یک میلیارد تومان است؛ بخشی که عمدتاً توسط ایرانخودرو و سایپا پوشش داده میشود.
بر همین اساس، اگر قرار است واردات به افزایش رقابت در بازار کمک کند، باید تمرکز آن بر خودروهای اقتصادی و ارزانقیمت باشد؛ زیرا بخش اصلی تقاضا در همین بازه قیمتی قرار دارد.
بررسیها نشان میدهد قیمت خودروهایی مانند دنا، پژو پارس ELX و کوییک دندهای در سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته است. این افزایش قیمت بیشتر تحت تأثیر تورم عمومی، افت ارزش پول ملی و نوسانات نرخ ارز رخ داده و از سال ۱۳۹۷ به بعد شدت بیشتری گرفته است.
