چرا کامیونهای سنگین در هر محور به تایرهای متفاوت نیاز دارند؟
فهرست مطالب:
به گزارش مجله ماشین، تفاوت تایرهای خودرو با تایرهای کامیونهای سنگین یا کشندههای جادهای (Semi Truck) فقط به اندازه، ساختار و ظرفیت حمل بار محدود نمیشود. مالکان خودروهای سواری، کراساوور و وانتها کار سادهتری دارند، چون این خودروها به مجموعهای جداگانه برای فرمانپذیری و انتقال نیرو نیاز ندارند. اما در یک کامیون ۷۰ هزار پوندیِ حملونقل بینشهری، انتخاب تایر مناسب یک موضوع حیاتی است؛ چون ترکیدن تایر (Tire Blowout) از دلایل مهم تصادفهای مرگبار کامیونهای سنگین محسوب میشود. به همین دلیل، برخلاف خودروهای مدرن که در هر چهار چرخ از تایرهای چهارفصل، تابستانی، آفرود یا زمستانی استفاده میکنند، کامیونهای سنگین به تایرهای تخصصی برای محور جلو، میانی و عقب نیاز دارند.
تایرهای کامیون سنگین چرا با هم فرق دارند؟
تایرهای یک کامیون سنگین بسته به محل نصب، کارکرد متفاوتی دارند. تایرهای فرمان (Steer Tires) روی محور جلو نصب میشوند و از نظر فنی مهمترین تایرها هستند. این تایرها وزن موتور و کابین را تحمل میکنند و باید برای هدایت یک کامیون ۴۰ تنی، مقاوم، بادوام و بسیار چسبنده باشند.
در مقابل، تایرهای محرک (Drive Tires) روی محور متحرک نصب میشوند و وظیفه دارند نیروی پیشران را به جاده منتقل کنند. این تایرها باید در شرایط مختلف جوی، کشش و چسبندگی بالایی داشته باشند و به همین دلیل معمولاً زودتر از بقیه ساییده میشوند.
در نهایت، تایرهای تریلر (Trailer Tires) قرار دارند؛ تایرهایی که نه برای فرمانگیری هستند و نه برای انتقال نیرو، اما بیشترین وزن را تحمل میکنند و بیشترین فشار ناشی از برخورد با جدول و لبه مسیر را میپذیرند. این تایرها باید هم مقاوم باشند و هم با مقاومت غلتشی کمتر حرکت کنند تا به بهبود مصرف سوخت کمک شود. هرکدام از این تایرها با ترکیب آج، طراحی سطح تماس و ساختار دیواره جانبی متفاوتی ساخته میشوند.
ظاهر تایرهای کامیون سنگین هم متفاوت است
از نظر ظاهری هم تایرهای فرمان، محرک و تریلر یکسان نیستند. چون هرکدام باید نیازهای خاص خود را برآورده کنند، سازندگان برای هر موقعیت، طراحی متفاوتی در نظر میگیرند.
برای مثال، تایرهای فرمان چون نخستین نقطه تماس با سطح خیس جاده هستند، باید در برابر آبسواری (Aquaplaning) مقاوم باشند. این تایرها علاوه بر دوام بالا، باید تا حدی راحتی راننده را هم تأمین کنند. به همین دلیل، معمولاً دیواره جانبی مستحکمتر و طرح آج شیاردار پیوسته دارند تا دقت فرمانپذیری بیشتر شود و سایش نامنظم کاهش پیدا کند.
اما تایرهای محرک هنگام شتابگیری یا توقف کل مجموعه کامیون تحت فشار بسیار زیادی قرار میگیرند. به همین دلیل، اغلب آنها دارای طرح آج خشنتر، بلوکهای درشتتر و شیارهای ریز بیشتر (Sipes) هستند تا در گل، خاک و برف عملکرد بهتری داشته باشند. این تایرها معمولاً در دو نوع شانه بسته (Closed-Shoulder) و شانه باز (Open-Shoulder) عرضه میشوند. نوع شانه بسته برای رانندگی جادهای و حملونقل بینشهری با محورهای دوقلو مناسبتر است، در حالی که نوع شانه باز بیشتر برای حملونقل منطقهای و محورهای تکی کاربرد دارد.
در سوی دیگر، تایرهای تریلر در کامیونهای سنگین معمولاً دیواره جانبی تقویتشده و آج کمعمقتر دارند تا هم وزن بیشتری را تحمل کنند و هم مقاومت غلتشی کاهش یابد.
تایرهای «همهموقعیت» در کامیون سنگین چه تفاوتی دارند؟
کامیونهای سنگین را میتوان به تایرهای همهموقعیت (All-Position Tires) هم مجهز کرد؛ یعنی تایرهایی که بهطور کلی برای هر محور قابل استفادهاند. از نظر تئوری، این تایرها میتوانند نقش تایر فرمان، محرک و تریلر را همزمان ایفا کنند، اما در عمل موضوع به این سادگی نیست.
طبق اعلام Goodyear، تایرهای همهموقعیت بیشتر در خودروهای حملونقل شهری استفاده میشوند تا کامیونهای حمل بار بینشهری. دلیلش هم روشن است: این تایرها بر پایه توازن و سازش طراحی شدهاند. یعنی هم در فرمانپذیری عملکرد قابل قبولی دارند و هم در نقش تایر محرک، سایش یکنواختی ارائه میدهند.
این تایرها میتوانند برای مسیرهای کوتاهتر یا شرایط رانندگی ترکیبی گزینهای مناسب باشند، چون مدیریت انبار را سادهتر میکنند و تعویض تایر پنچر را هم آسانتر میسازند. با این حال، در هیچکدام از نقشها بهاندازه تایرهای اختصاصی عملکرد ایدهآل ندارند و در شرایط سخت، ضعیفتر عمل میکنند.
جمعبندی
برای ایمنی بیشتر، راحتی بهتر و حمل بار مطمئنتر، تایرهای فرمان باید روی محور جلو، تایرهای محرک در بخش میانی و تایرهای تریلر در عقب نصب شوند. همچنین باید به عمق آج تایرهای فرمان توجه ویژه داشت و اگر عمق آج به کمتر از ۴/۳۲ اینچ رسید، تعویض آنها را در نظر گرفت.
