چالش تأمین قطعات در خطوط تولید خودروهای تجاری
به گزارش مجله ماشین، محدودیت‌های اخیر در مسیرهای حمل‌ونقل بین‌المللی و اختلال در ترانزیت دریایی، صنعت تولید خودروهای تجاری (کامیون، کشنده و کامیونت) را با چالش جدی تأمین قطعات و مواد اولیه مواجه کرده است. این بحران لجستیکی در شرایطی رخ می‌دهد که بقای شریان اقتصادی و توزیع کالاهای اساسی کشور، وابستگی مستقیمی به سرپا ماندن ناوگان جاده‌ای دارد.
افزایش سرسام‌آور هزینه‌های لجستیک دریایی، صنایع مختلف از جمله خودروسازان سنگین را ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین زمینی کرده است. با این حال، انتقال این بار تجاری بزرگ به جاده‌ها با محدودیت ظرفیت پایانه‌های مرزی، فرآیندهای کند گمرکی و زیرساخت‌های محدود تخلیه و بارگیری روبه‌رو شده است؛ عواملی که زمان انتظار برای رسیدن قطعات به خطوط تولید را به شدت افزایش داده‌اند.
وابستگی بخشی از پیشرانه‌ها، سیستم‌های تعلیق و مجموعه‌های فنی خودروهای تجاری به واردات، سبب شده تا هرگونه کندی در زنجیره تأمین مستقیماً برنامه تولید خودروسازان را متوقف کند یا بهای تمام‌شده محصولات را بالا ببرد.
آثار این چالش‌های زنجیره تأمین در آمارهای عملکرد مالی شرکت‌های این حوزه نیز نمایان شده است. به عنوان نمونه، بررسی گزارش‌های ماهانه شرکت بهمن دیزل (نماد خدیزل) در سامانه کدال حاکی از آن است که این خودروساز در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ درآمدی بالغ بر ۹.۱۵ هزار میلیارد تومان به ثبت رسانده که کاهشی نزدیک به ۳.۸ درصد را نسبت به مدت مشابه سال قبل نشان می‌دهد.
اگرچه نوسانات ارزش فروش به دلیل تغییرات قیمت و ترکیب سبد محصولات، دقیقاً منعکس‌کننده افت تیراژ نیست، اما نمایانگر فشاری است که نوسان تأمین قطعات بر روند مالی و فروش بازیگران اصلی بازار تحمیل می‌کند.
حمل‌ونقل جاده‌ای رکن اصلی توزیع میان کارخانه‌ها، بنادر و مصرف‌کنندگان است. در حال حاضر، چالش ناوگان باری کشور فقط به کمبود تیراژ خودرو محدود نمی‌شود، بلکه فرسودگی شدید ناوگان، هزینه‌های سرسام‌آور نگهداری و دشواری دسترسی به قطعات یدکی نیز ظرفیت حمل‌ونقل را تهدید می‌کند.
کندی خطوط تولید تجاری‌سازان نه‌تنها جریان تحویل خودروهای جدید را متوقف می‌سازد، بلکه طرح‌های ضروری نوسازی ناوگان فرسوده را نیز به تعویق می‌اندازد؛ موضوعی که زنگ خطری جدی برای تاب‌آوری زنجیره تأمین کل کشور محسوب می‌شود.
راهکار عبور از بحران چیست؟
برای برون‌رفت خطوط تولید از شرایط انقباضی و پیشگیری از قفل‌شدگی شبکه لجستیک، هماهنگی دستگاه‌های متولی در سه محور زیر ضروری است:
- تسهیل تشریفات گمرکی: کاهش زمان توقف کانتینرهای قطعات منفصله و ترخیص سریع‌تر آنها.
- تقویت پایانه‌های مرزی: رفع گلوگاه‌های تردد و استفاده بهینه از ظرفیت مسیرهای ترانزیت زمینی.
- حمایت از تیراژ تولید داخلی: تأمین بهنگام ارز موردنیاز زنجیره تأمین خودروسازان تجاری جهت حفظ روند نوسازی جاده‌ها.
