قیمت خودرو جلوتر از دلار می‌تازد
به گزارش مجله ماشین، وابستگی شدید بازار خودرو به نوسانات نرخ ارز و چسبندگی شدید قیمت‌ها به دلار، شکاف عمیقی میان توان خرید مصرف‌کنندگان و واقعیت‌های بازار ایجاد کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد حتی در مقاطعی که نرخ دلار افت می‌کند، قیمت خودرو تمایلی به کاهش نشان نمی‌دهد، اما با کوچک‌ترین تکانه صعودی ارز، با شتابی مضاعف اوج می‌گیرد.
مقایسه قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی طی یک سال گذشته، عمق این جهش قیمتی را به وضوح نشان می‌دهد؛ خودروهایی که روزگاری در رده محصولات اقتصادی بازار قرار داشتند، اکنون ارقام میلیاردی را جابه‌جا کرده‌اند:
- دنا اتوماتیک: رشد از حدود ۱ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان به محدوده ۴ میلیارد تومان
- لاماری ایما (مونتاژی): جهش از ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان به نزدیکی ۷ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان
ایران‌خودرو از داخلی‌سازی حدود ۷۸ درصدی و سایپا از بومی‌سازی بالای ۸۱ درصدی محصولات خود سخن می‌گویند (سهمی که در خودروهای مونتاژی زیر ۴۰ درصد است). این آمارها تناقضی آشکار را در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند: اگر بخش عمده زنجیره تأمین در داخل کشور مستقر است، چرا قیمت نهایی محصولات این‌چنین به تحولات بازار ارز وابسته مانده و در برابر شوک‌های ارزی هیچ‌گونه تاب‌آوری ندارد؟
تحلیل‌گران بازار، دو زاویه دید متفاوت را درباره رفتار تورمی قیمت خودرو مطرح می‌کنند:
- خودرو در جایگاه دارایی سرمایه‌ای: سعید موتمنی، فعال بازار و رئیس پیشین اتحادیه نمایشگاه‌داران، معتقد است در شرایط تورمی جامعه خودرو را به عنوان ابزاری برای حفظ ارزش دارایی در نظر می‌گیرد. بنابراین، تطبیق سریع نرخ آن با دلار، رفتاری روانی و فراگیر در اقتصاد است.
- گرانی مواد اولیه و زنجیره تأمین: محمدحسن صبوری، کارشناس اقتصادی، به سهم مستقیم ارز در هزینه تولید اشاره می‌کند؛ با افزایش نرخ دلار، قیمت مواد اولیه داخلی (فولاد، پتروشیمی و آلومینیوم) که با نرخ‌های جهانی محاسبه می‌شوند، در کنار قطعات وارداتی جهش پیدا کرده و خودروساز ناچار به افزایش بهای تمام‌شده می‌شود.
کارشناسان متفق‌القول هستند که تنها راه مهار چرخه معیوب نوسان ارز و قیمت خودرو، ایجاد بازار رقابتی پایدار است. اجرای شفاف، منظم و هدفمند واردات خودرو (به‌ویژه مدل‌های اقتصادی متناسب با بودجه عموم) می‌تواند حباب قیمتی ناشی از انحصار و تقاضای سفته‌بازانه را تخلیه کند و پیوند روانی میان دلار و خودرو را به تدریج کاهش دهد.
